Powszechna aktywność fizyczna w przestrzeni miejskiej jest jedną z największych zmian społecznych w Warszawie ostatnich dwóch dekad.

Zrozumienie tego fenomenu, badanie bogatej przeszłości warszawskiej kultury fizycznej i tworzenie innowacji o korzystnym wpływie na jakość życia mieszkańców stolicy to główne cele inicjatywy “Miasto w ruchu – kultura sportów miejskich Warszawy”. Projekt angażuje różne środowiska we wspólną twórczą debatę o ruchu w mieście.

• 15 marca             Ukryta inżynieria Warszawianki
• 11 kwietnia         Agrykola i początki sportowej Warszawy
• 9 maja                  Szlakiem wiślanych aktywności
• 23 maja               Park i Stadion – po prawej stronie Wisły
• 13 czerwca        Pole możliwości – Skra i Pole Mokotowskie

WYKŁAD – CZY WARSZAWA JEST MIASTEM W RUCHU?

• 14.10.2025 (18:00)

Czy Warszawa jest miastem w ruchu? To pytanie otwiera nasz cykl wykładów i wydarzeń w ramach projektu „Miasto w ruchu: kultura sportów miejskich w Warszawie”.

Sporty miejskie rozumiemy szeroko – jako wszelkie aktywności sportowe, które można uprawiać w przestrzeni miasta. Podczas wykładu dzięki danym miejskim przyjrzymy się, jak naprawdę rusza się Warszawa. Zastanowimy się jakie znaczenie mają sport i rekreacja dla zdrowia mieszkańców, jakości przestrzeni i budowania wspólnoty. Opowiemy też dlaczego warto przyglądać się relacji kultury fizycznej z miastem przez pryzmat historii, natury, architektury czy technologii.  To zaproszenie do rozmowy o tym, jak wyobrażamy sobie Warszawę – zdrową, otwartą i w ruchu.

SPACER – AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA I MODERNIZM – ODKRYJ Z NAMI KAMPUS AWF

• 16.11.2025 (11:00)

Zapraszamy na wyjątkowy spacer po kampusie Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie – jednym z najciekawszych przykładów modernistycznej architektury sportowej w Europie. To miejsce, w którym historia polskiego sportu spotyka się z wybitną myślą architektoniczną, a funkcjonalizm wciąż zachwyca świeżością i logiką rozwiązań przestrzennych.

WYKŁAD – SPORTOWE DNA WARSZAWY – RUCH I HISTORIA

• 27.11.2025 (18:00)

Zapraszamy na wykład, na którym porozmawiamy o historii sportu w Warszawie. Czy nasze miasto jest rzeczywiście miastem w ruchu i czy było nim już w przeszłości?

Za początek historii nowoczesnego sportu w Warszawie uważa się 1878 rok, kiedy to powstało najstarsze stowarzyszenie sportowe w naszym mieście – Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie. Zatem historia sportu w stolicy liczy sobie już blisko 150 lat, przez ten czas wiele się wydarzyło, co miało wpływ zarówno na przestrzeń i społeczność miasta, ale również na jego życie w aspektach sportowych. Porozmawiamy o miejscach bardziej znanych, jak Agrykola, AWF, Torwar czy Stadion Narodowy, ale również bardziej zapomnianych, jak Dynasy, Dolina Szwajcarska, stadion Gwardii, Warszawianka, baseny Skry i Legii.

WYKŁAD – WODNIACKA PANORAMA

• 11.12.2025 (18:00)

Na wykładzie przyjrzymy się ewolucji miejskiej panoramy sportów przez pryzmat żywiołu wody, we wszystkich stanach jej skupienia.

Porozmawiamy o dziedzictwie dawnych terenów rekreacyjnych i obiektów sportowych. Zastanowimy się także nad ich relacjami z otaczającą przyrodą, ukształtowaniem terenu, klimatem i zmiennymi warunkami pogodowymi.

Przeglądając archiwalne fotografie, zachwycają nas dziś nieistniejące już skocznie narciarskie, osiedlowe sadzawki, architektura otwartych kąpielisk czy pływające pomosty na Wiśle. Warszawa ma długie tradycje sportów wiślanych, jednak część dawnych dyscyplin zniknęła z miejskiego krajobrazu (ślizgacze i narty wodne, zawody modeli pływających, łyżwiarstwo szybkie na torach plenerowych), a na ich miejscu pojawiły się nowe formy aktywności (pływania na desce ze skrzydłem, aqua aerobik, zajęcia na symulatorach narciarskich, jazda na rolkach).

WYKŁAD – WARSZAWA W FORMIE – O PRZESTRZENIACH, W KTÓRYCH CHCE SIĘ RUSZAĆ

• 3.03.2026 (18:00)

Podczas wykładu przyjrzymy się warszawskim miejscom służącym aktywności fizycznej.

Od stadionu, przez siłownie plenerowe, po skateparki i pump tracki –  zastanowimy się, czy istnieje wspólny mianownik łączący tak różne przestrzenie. Co sprawia, że z jednych miejsc chcemy korzystać, a inne omijamy? Jakie znaczenie mają skala, zieleń, oświetlenie, możliwość nieformalnego użytkowania oraz poczucie bezpieczeństwa? Poszukamy także odpowiedzi na pytanie, jak tworzyć dostępne miejsca, które sprzyjają różnym formom ruchu i odpowiadają na potrzeby mieszkańców.

SPACER – UKRYTA INŻYNIERIA WARSZAWIANKI

• 15.03.2026 (11:00)

Zapraszamy na spacer po jednym z najbardziej intrygujących powojennych założeń sportowo-rekreacyjnych stolicy – Warszawiance.

Kompleks z lat 50. i 60. XX wieku został świadomie wpisany w skarpę Wisły. Projekt wykorzystał naturalne ukształtowanie terenu, kierunki wiatrów i obieg wody, tworząc spójny system tarasów, niecek, nasypów i ażurowych murów oporowych. Ruch wody i powietrza stał się tu elementem architektury, współtworząc mikroklimat sprzyjający uprawianiu sportu.

WYKŁAD – IGRZYSKA OLIMPIJSKIE W WARSZAWIE – NIEZREALIZOWANE WIZJE

• 21.04.2026 (18:00)

Igrzyska Olimpijskie w Warszawie? To zagadnienie powracało w historii stolicy wielokrotnie. Podczas wykładu przyjrzymy się projektom i ambicjom, które miały uczynić Warszawę gospodarzem Igrzysk Olimpijskich – od międzywojennych koncepcji po współczesne dyskusje.

RAJD ROWEROWY – SZLAKIEM WIŚLANYCH AKTYWNOŚCI

• 9.05.2026 (10:30)

Wisła jest miejscem, gdzie Warszawiacy odnajdują i odnajdywali energię, wspólnotę i przestrzeń dla aktywności fizycznej. Poznajmy ją lepiej – wspólnie!

Podczas rowerowej wyprawy przyjrzymy się obu brzegom rzeki. Będziemy tropić ślady dawnej infrastruktury, słuchać historii miejsc, które inspirowały ruch, a także obserwować, jak w ostatnich latach Wisła znów staje się tętniącą życiem osią miejskiej aktywności.

Chcemy, by uczestnicy tej podróży zobaczyli, że rzeka to nie granica, lecz wspólna przestrzeń miasta, która zachęca nas do ruchu. Bulwary, przystanie, baseny… co jeszcze odkryjemy?

Zaczynamy tuż przy Porcie Czerniakowskim i ruszamy na północ!

WYKŁAD – JAK SPORT ŁĄCZY MIESZKAŃCÓW – DOSTĘPNOŚĆ, BARIERY, WSPÓLNOTA

• 21.05.2026 (18:00)

Czy sport rzeczywiście buduje wspólnotę? A jeśli tak – dla kogo jest dostępny i na jakich warunkach? Podczas wykładu przyjrzymy się relacji między aktywnością fizyczną, codziennym ruchem i przestrzenią publiczną miasta.

Sport często przedstawiany jest jako uniwersalny język porozumienia, ale nie każdy chce – i nie każdy może – w nim uczestniczyć. Dlatego interesuje nas szerzej rozumiana aktywność fizyczna: ruch wpisany w codzienność, możliwy w różnych formach i na różnych poziomach zaangażowania. To właśnie takie przestrzenie – parki, skwery czy boiska – mogą być szczególnie ważne dla nowych mieszkańców Warszawy, w tym osób z doświadczeniem migracji, jako miejsca oswajania miasta, nawiązywania relacji i stopniowego zakorzeniania się.

Porozmawiamy o tym, jak projektowanie obiektów i przestrzeni aktywności fizycznej wpływa na możliwości uczestnictwa. Jakie bariery – architektoniczne, ekonomiczne i symboliczne – wciąż ograniczają wspólne „bycie w ruchu”. Zastanowimy się też, czy sport w mieście rzeczywiście jest inkluzywny, czy raczej odtwarza istniejące nierówności i podziały społeczne.

SPACER – PARK I STADION – PO PRAWEJ STRONIE WISŁY

• 23.05.2026 (11:00)

W ramach Miasta w ruchu zabierzemy Was na niecodzienny spacer po Parku Skaryszewskim oraz okolicach Stadionu Narodowego!

Zobaczycie jak z jednej strony kształtowano krajobrazowo Park oraz tereny wokół niego, a z drugiej strony, odkryjecie wszystkie najważniejsze sportowo miejsca. Do tego dotkniecie w sposób namacalny historii, ponieważ większość tych miejsc pamięta jeszcze czasy przedwojenne! Gdzie gra się w piłkę w Skaryszaku, gdzie najlepiej pójść na tenis, jakie inne sporty poukrywane są w zakamarkach tego najładniejszego parku w Warszawie – o tym wszystkim dowiecie się podczas spaceru!

Dodatkowo, oprowadzimy Was po okolicach chyba najważniejszego sportowo miejsca w kraju – terenie wokół Stadionu Narodowego. Dowiecie się, co było w jego miejscu przed wojną, co miało być po wojnie, a także jak to się stało, że Stadion Narodowy w tym miejscu wylądował.

WYKŁAD – CO NAS RUSZA – ROLA PRZESTRZENI I EMOCJI W BUDOWANIU NAWYKÓW RUCHOWYCH

• 9.06.2026 (18:00)

Dlaczego w tym samym mieście jedni codziennie biegają, jeżdżą na rowerze i ćwiczą w parkach, a inni nie? Czy o aktywności decyduje wyłącznie indywidualna motywacja, czy może odpowiednio zaprojektowane otoczenie potrafi nas do niej zachęcić – niemal niezauważalnie?

Podczas wykładu przyjrzymy się koncepcji nudge – „impulsowi” zaczerpniętemu z ekonomii behawioralnej. Pokazuje ona, jak drobne zmiany w otoczeniu mogą skłaniać ludzi do zdrowszych wyborów, nie odbierając im wolności decyzji. Czasem nawet małe kwestie, jak kolorowe schody zamiast windy, czy ładowarki na pedały na lotnisku, sprawiają, że aktywna opcja staje się tą łatwiejszą. Zastanowimy się również nad tym, co dzieje się w naszej głowie po zakończeniu ćwiczeń i dlaczego to właśnie ten moment może decydować o tym, czy wrócimy na siłownię.

To właśnie otoczenie, które daje impuls do działania, i pamięć emocjonalna, która decyduje o powrocie, składają się na obraz, w którym aktywność fizyczna nie jest wyłącznie kwestią silnej woli. Mimo to dwie dekady globalnych polityk prozdrowotnych nie przyniosły istotnej zmiany poziomu nieaktywności na świecie. Dlaczego tak jest? I co możemy zrobić, żeby zarówno przestrzeń wokół nas, jak i nasze własne wspomnienia pracowały na naszą korzyść? Na te pytania spróbujemy odpowiedzieć podczas wykładu.

SPACER – POLE MOŻLIWOŚCI – SKRA I POLE MOKOTOWSKIE

• 13.06.2026 (11:00)

Co łączy dawne lotnisko, wyścigi konne i Skrę? Poznaj przeszłość, teraźniejszość i przyszłość „Warszawskiego Central Parku”.

Obszar rozciągający się na styku trzech dzielnic Warszawy – Śródmieścia, Mokotowa i Ochoty, jest miejscem, w którego DNA wpisany jest ruch. Pole Mokotowskie przez lata zmieniało swoje oblicze. Znajdował się tam poligon wojskowy, tor wyścigów konnych, a także jedno z pierwszych lotnisk w stolicy, a obecnie to zielona przestrzeń rekreacji. Służy całej palecie codziennych aktywności. Alejki, stawy i rozległe polany zachęcają do spacerów, spotkań, odpoczynku, rodzinnych pikników, jazdy na rowerze, czy biegania i zabawy. Można tu spotkać spacerowiczów, biegaczy, rowerzystów, ale również miłośników slackline’u, frisbee, a nawet krykieta.

Spacer pozwoli nam odkryć miejsca dawniej i dziś związane z aktywnością fizyczną w tym miejscu. Dotrzemy również do Skry – legendarnego klubu sportowego, symbolu sportowych aspiracji stolicy. Obszar Nowej Skry z bieżniami, strefami treningowymi i przestrzeniami rekreacyjnymi odzyskuje znaczenie jako ważny punkt na sportowej mapie stolicy. Zobaczymy, że przestrzenie te są zarówno świadkami historii, jak i żywymi scenami codziennego ruchu. Miejscami integracji międzypokoleniowej i kulturowej, w których jest miejsce na różne formy aktywności.

• dr Maciej Frąckowiak (Wydział Socjologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) – bada potencjał przestrzeni sportu i rekreacji jako miejsc integracji społecznej;
• Grzegorz Gądek (Fundacja Skwer Sportów Miejskich) – zajmuje się tematem zdrowych miast i wspierania aktywności fizycznej przez technologie cyfrowe;
• Ewelina Jaskulska (Architektoniczki) – zajmuje się tematem pokonywania barier uczestnictwa w kulturze fizycznej z uwagi na płeć, dzieląc się doświadczeniami z projektu Make Her Move;
• Wojciech Kacperski (Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego) – socjolog miasta, varsavianista, interesują go ślady nieistniejących obiektów sportowych dawnej Warszawy;
• Małgorzata Kuciewicz, Simone De Iacobis (CENTRALA) – biorą pod lupę relacje sportu i rekreacji z naturalnym krajobrazem Warszawy, skupiają się na terenach nadwodnych i Skarpie Warszawskiej i przyglądają się temu jak zmiany klimatu wpływają na aktywność fizyczną;
• Aleksandra Litorowicz (Fundacja Puszka) – bada sporty miejskie w kontekście kulturowym i wizualnym, analizuje odzyskiwanie i negocjowanie przestrzeni miasta;
• dr Kamil Potrzuski (Katedra Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Wychowania Fizycznego) – kieruje kwerendami archiwalnymi, które pogłębiają wiedzę na temat wybranych aspektów historii warszawskiej kultury fizycznej, zasila projekt wiedzą z zakresu historii warszawskiego sportu i ambicji olimpijskich Warszawy;
• dr Monika Wróbel (Fundacja Skwer Sportów Miejskich) – zajmuje się tematem przemian infrastruktury sportowej i rekreacyjnej w Warszawie oraz koordynacją prac badawczych w projekcie.

Od października 2025 do czerwca 2026 roku w Zodiaku będą prowadzone prace zespołu badawczego i otwarte wydarzenia dla mieszkańców. Zaplanowaliśmy:

• Osiem wykładów z panelami dyskusyjnymi, które będą okazją do rozmowy mieszkańców, ekspertów i praktyków o roli kultury fizycznej w życiu miasta.
• Siedem spacerów i wypraw rowerowych, które będą łączyć odkrywanie sportowego ducha Warszawy z poznawaniem różnych form aktywności fizycznej.

Badacze zajmą się porządkowaniem wiedzy z zakresu historii aktywności fizycznej w Warszawie, jej relacji z przestrzenią miasta oraz wpływu na kulturę stolicy w przeszłości i obecnie. Wyniki badań zasilą program edukacyjny. Będą też podstawą dla warsztatów z udziałem projektantów przestrzeni oraz specjalistów innych dziedzin, które pozwolą wypracować innowacje dla działań miejskich i projektów przestrzennych wspierających aktywność fizyczną w stolicy.

Będziemy przyglądać się:

• Miejscom i obiektom sportowym oraz rekreacyjnym najważniejszym dla tożsamości Warszawy
• Sportom miejskim jako praktyce kulturowej i elemencie wizualności stolicy
• Relacjom przestrzeni aktywności z przyrodą i klimatem
• Niezrealizowanym ideom i scenariuszom olimpijskim dla Warszawy
• Sporcie jako narzędziu łączenia mieszkańców
• Przemianom w projektowaniu i funkcjach infrastruktury sportowej
• Nowym technologiom i sporcie w kontekście zdrowego miasta

Projekt będzie dokumentowany, a jego efekty i rekomendacje udostępnimy w na tej stronie.